Cartagena - Geef geen papaja

Er was eens een Duitse jongen. Negentien jaar, nog nat achter de oren, nog naïef voor hoe de wereld buiten het veilige, comfortabele Duitsland zou kunnen zijn. In de nacht van 26 op 27 januari ging hij op stap. Vol bravoure, de wereld was de zijne, maar als hij ’s nachts op straat loopt met een groepje van zijn hostel, komen daar in het donker een paar Colombiaanse jongens uit Cartagena op hem afgelopen. Of hij cocaïne wil, luidt de vraag. Eerder had hij ‘ja’ gezegd, maar nu was het al laat genoeg. Toch staat hij even later bij een pinautomaat om 650 euro van zijn bankrekening te halen. De jongens hadden een zakje wit goud in zijn broekzak gestopt. De cocaïne zat immers in zíjn broekzak en niet meer in de zakken van de dealers. Nu moest en zou hij betalen, want de messen die de jongens aan de Duitser hadden laten zien, die waren geslepen, scherp en absoluut niet van plastic. Tijdens het pinnen weet de jongen z’n locatie met een SOS naar een vriend te sturen, die meteen naar de politie gaat, maar de politie op de donkere straten van Cartagena spreekt opeens geen woord Engels meer en kaartlezen is al helemaal uit den boze. Ze zijn zo corrupt als ze maar zijn kunnen.

Op dag drie nemen we de taxi naar Centro Histórico (je kunt je wel bedenken wat voor stadsdeel dit is), laten we onze bagage achter bij het hostel en kan het ontdekken van deze wilde stad pas echt beginnen. Cartagena de Indias (zo heet de stad officieel: bij het stichten in de 16e eeuw dacht men namelijk nog altijd dat ze aan de andere kant van India waren) heeft een groot, ommuurd centrum dat uit grofweg twee delen bestaat. Centro Histórico is een wijk die ontploft van de Spaanse koloniale architectuur, indrukwekkende antieke gebouwen en historische pleinen. Getsemaní is de andere helft, waar de cultuur bruisend is en streetart, graffiti en de mooiste schilderijen hoogtij vieren. In Getsemaní spreken we af met Floor om te lunchen waar een onwijs vriendelijke en aandoenlijke ober ons stap voor stap meeneemt in het maken van een bestelling. Geertje heeft haar brein blijkbaar ook in de zee gedeponeerd daar op de grens tussen Colombia en Panama, want waar Floor en ik hetzelfde bestellen, roept Geertje prompt 'TRES!' terwijl ze al de hele dag over ei met avocado loopt te dagdromen. Ze heeft pas door dat ze hetzelfde besteld heeft op het moment dat de borden op tafel komen te staan. 't Is wa.

De avond wordt ook een kleine reünie: naast Floor sluiten ook Timothy, Luis, Gonzalo, Danielle en de Engelse Grace – ook van de San Blas tour, volgens mij nog niet genoemd, dus voeg die maar toe aan het notitieboekje – ons vergezellen en zodra we allemaal gegeten hebben, zetten we koers naar een rooftop bar in Centro Histórico waar we gezien het muziekvolume blij mogen zijn dat we buiten en niet binnen staan, maar als we daar willen bestellen – en afscheid nemen van Luis en Gonzalo, want die hebben een vroege tour een dag later – maken we ons snel uit de voeten, omdat we alleen per bucket kunnen bestellen. Ja, dikke onzin natuurlijk, want de Colombianen op het terras zitten gewoon uit blikjes te drinken.

Ik sta vroeg op, waar Geertje nog even blijft liggen en de socials bijwerkt. We zijn weer in een stad, dus ik ga weer op zoek naar een museum. De keuze is reuze, maar mijn oog valt op het Palacio de la Inquisición, een museum over de Spaanse inquisitie aan het prachtige Plaza Bolívar. Eerst even over die Bolívar en als geschiedenis je niks boeit: skip dan even vier alinea’s. Bolívar is een naam die we nog vaak gaan horen. Simon Bolívar is, samen met José de San Martin, de grootste held van de Zuid-Amerikaanse geschiedenis. Bolívar, geboren in 1783 in een rijke Venezolaanse familie in Caracas, ging in zijn tienerjaren naar Spanje. Daar raakte hij onder de indruk van de slagkracht van het leger van Napoleon, maar ontwikkelde hij ook een afkeer voor het koloniale regime. Niet zo gek ook, want dat zou ik ook hebben als ik de halve wereld afreis naar mijn kolonisator en erachter kom dat die lui mijn eigen volk gewoon keihard aan het verwaarlozen zijn. Met de kennis van die twee zaken – de slagkracht van Napoleon en de afkeer voor zijn kolonisator – keerde hij in 1807 terug naar Venezuela en het moment was perfect: Spanje had z’n handen vol aan die kleine Franse generaal (en ze kregen ook nog eens smeer als een jachthond), dus de Zuid-Amerikaanse koloniën hadden even geen prioriteit. Toen begon Bolívar dus maar eens flink huis te houden, want het lukte deze knaap om het huidige Venezuela, Colombia, Panama, Ecuador en Peru onafhankelijk te maken. Toffe peer, die Simon, of niet?

Maar goed, ik was dus bij het Palacio de la Inquisición. Prachtig koloniaal gebouw, mooie gevels, romantische balkonnetjes, maar binnen speelden er zich wat luguberdere dingen af. Even een recap: de Spaanse inquisitie begon in 1478 en je moet dit eigenlijk zien als IS of Al-Qaida van het christendom. Spanje was bang voor joden en moslims, dus ze stelden een gerechtshof in: alles wat tegen de bijbel in ging, werd bestraft. Vaak door de dood, soms door marteling of verbanning. Op een gegeven moment werd de argwaan en de achterdocht van de Spaanse inquisitie zo groot, dat ook het bezit van verkeerde boeken en dingen als waarzeggerij en kruidenbrouwsels (hekserij, tovenarij) strafbaar werden en mensen massaal op de brandstapel gemieterd werden. Dan reinigt de ziel, vonden de Spanjaarden. Allemaal mooi, maar je bent wel zo dood als een pier.

In de middag sluiten we voor het eerst in ons leven aan bij een Free walking tour. Ken je dat? Iedere stad ooit biedt wel een paar van die dingen aan. Iedereen is er lyrisch over, want een gids brengt je gratis (er worden – terecht – wel fooien verwacht) langs de highlights van de stad en vertelt overal wat achtergrondinformatie. Lijkt top hé? Nou, het is zeker niet slecht allemaal, maar gewoon niet helemaal ons ding. Alex (onze gids) is een super vriendelijke jonge gast en hoewel zijn Engels echt goed is (grammaticaal moeilijke zinnen, brede woordenschat, enzovoorts, enzovoorts), is zijn accent onmiskenbaar sterk aanwezig en praat hij soms een beetje als een robot, met als gevolg dat we eigenlijk vrij weinig informatie meekrijgen. De wandeling levert mooie plekken op, maar als we straks een keer in Medellín of Bogotá zijn, vragen we wel even aan de Chat hoe de route loopt en lopen we 'm zelf terwijl we de achtergrondinformatie opzoeken. Geertje krijgt van gidsen met ellenlange verhalen nooit informatie binnen lijkt het wel en bij mij werkt het beter wanneer ik informatie lees dan wanneer ik het hoor. We maken voortaan samen een wandeling, ik ga me daarna dus voortaan inlezen en ik speel dan de gids. Eén voordeel van Geertjes concentratiegebrek: ze spot een aap in het park! Heuj. Eerste aap van Colombia. Tja, die free walking tours? Echt wel aanraders, maar dan niet voor ons.

’s Avonds gebeurt er weinig en lopen we alleen nog even terug van de Free walking tour die in Centro Histórico begon en in Getsemaní eindigde. Tussen die twee in halen we wat arepa’s. De Colombiaanse keuken is niet om over naar huis te schrijven. Werkelijk alles mieteren ze hier in de frituur (hoewel ik dat stiekem weer heel lekker vind, maar ik moet gesofisticeerd blijven en niet als een tokkie overkomen). Arepa’s zijn de zeldzame uitzondering op de poverheid van de Colombiaanse keuken: gevouwen maïsbrood (heel bijzondere textuur) gevuld met van alles en nog wat. Kip in het geval van vanavond.

’s Middags gaat Geertje aan de slag met het bewerken van de foto’s. Althans, dat was het idee: de taxi heeft er bijna één uur over gedaan om thuis te komen, dus dat plan verdronk als een kat zonder zwemdiploma. Maar ik maak nog één uitstapje: het historische Castillo de San Felipe de Barajas. Op een heuvel net buiten de oude stadsmuren, ligt het grootste fort dat Spanje ooit in hun koloniën heeft gebouwd. Als je ‘het grootste ooit’ hoort, dan verwacht je een fort tegen te komen dat zo groot is als de Johan Cruyff ArenA, maar dat valt een beetje tegen. Oké, het fort is echt groot en vet, maar ik verwachtte van ‘het grootste fort’ nog wel wat meer.

De laatste avond alvorens we verder noordwaarts reizen, spenderen we weer aan het Terraza Municipal bij een prachtige zonsondergang, op de plek waar we twee dagen eerder ook aten. Wéér een reünie overigens, want deze keer sluiten onze Franse vrienden Simòn, Ninon en Lucas weer aan. Die zijn vandaag in Cartagena aanbeland na een tussenstopje op de weg van Turbo naar Cartagena. Als we de verhalen over de Duitser die papaja’s gaf aan ze vertellen, kijken ze met dezelfde argwaan om zich heen zoals wij dat twee dagen eerder deden, maar we stellen ze ook gerust: wij gedragen ons gewoon normaal, dus ons zal waarschijnlijk niks gebeuren. Of ja, zo lang Lucas zijn clownsact in bedwang weet te houden. Als we even later onze tijd in Cartagena met z’n vieren (Ninon is naar bed gegaan) afsluiten in het schilderachtige Callejón Ancho met een heerlijke, goedkope daiquiri, dan weten Lucas en Simòn het ook: Cartagena de Indias is gek. Gestoord, misschien wel. Een overload aan kleuren, geuren, geluiden en prikkels en ze zorgt ervoor dat je continu op je hoede bent, continu alert bent. Maar tegelijkertijd is Cartagena zoals Colombia hoort te zijn: een stad die levensvreugde en feest ademt, een stad die kleurrijk is als geen andere, een stad met een unieke, markante energie. En bovendien een stad die ons een belangrijke les heeft geleerd in Colombia, en ook daarbuiten: no dar papaya.