Santiago - Het einde van een bedevaart

Santiago. Een raar, kriebelig gevoel bekruipt ons. Precies zes maanden geleden was het 23 december. Twee dagen voor kerst. De voorbereidingen waren in volle gang. Geertje voelde zich destijds goed voorbereid. Ik voelde me minder goed voorbereid. Frappant, want voor onze reis naar Azië was het tegenovergestelde waar: ik voelde me goed voorbereid en Geertje wat minder. Maar om die reis naar Azië en Australië gaat het nu niet. Deze keer lag het door ons prachtig gewaande Latijns-Amerika voor ons. Een enorme regio die iedere verwachting heeft overtroffen. Het eten is lekkerder dan we hadden verwacht. De steden zijn bruisender en boeiender dan we hadden verwacht. De natuur is indrukwekkender dan verwacht. De mensen zijn duizenden malen vriendelijker en gastvrijer dan we hadden verwacht. De steden zijn veiliger dan we hadden verwacht. De cultuur is diverser en interessanter dan we hadden verwacht. Werkelijk alles aan Latijns-Amerika (niet alleen Zuid-Amerika, want het Noord-Amerikaanse Panama tellen we uiteraard ook mee) heeft onze toch al hoge verwachtingen weten te overtreffen. En al die tijd zat Santiago, de Chileense hoofdstad, in ons achterhoofd. De stip op de horizon. Het eindpunt van onze reis door Latijns-Amerika. Eigenlijk zelfs van de hele reis, tot het fiasco van Bolivia om de hoek kwam kijken en Nieuw-Zeeland plots in beeld trad. Het einde van onze bedevaart. Altijd heeft Santiago zo ver weg gevoeld. Tot het een stad werd die de afgelopen weken dichterbij kwam. En de afgelopen dagen nóg dichterbij. En vandaag dichterbij dan ooit. We zijn er namelijk. Onze maandenlange bedevaart loopt ten einde. We moeten afscheid gaan nemen van Latijns-Amerika.

Wat bedoel ik daarmee? Als je bij je oma op bezoek gaat, word je vertroeteld. Altijd is ze blij. Altijd staat de koffie klaar. Altijd krijg je een warme knuffel. Altijd krijg je een koekje. Altijd voel je je welkom. Maar die grote, boze wereld buiten de veilige deuren van het huis? Daar moet ze niks van hebben. Oh wee als je een weekje met je vrienden naar Mallorca gaat. Dan krijg je een boodschappenlijst aan waarschuwingen en adviezen waar je je aan moet houden. “Doe dit niet! Doe dat niet! Pas op hiervoor! Pas op daarvoor!” Zelfs als je een boodschap doet, krijg je de waarschuwing naar je hoofd geslingerd dat je op het kruispunt goed naar links of rechts moet kijken. Ja-ha, oma, ik zal oppassen. In de praktijk gebeurt er maar zelden wat. De vergelijking tussen jouw oma en de latino’s? Gastvrij. Vriendelijk. Open. Vrolijk. Aimabel. Maar achter iedere boom zit een vijand en ze stappen de deur uit met de veronderstelling dat er iets slechts gaat gebeuren.

We beginnen onze vierdaagse Santiago in onze naastgelegen wijk. Waar Santiago in alles voelt als een enorme megastad, is dat in Barrio Italia niet zo. Barrio Italia zit vol kroegjes en restaurantjes en vormt het perfecte decor om in de middag alvast op een terrasje met een wedstrijd van de Portugezen op de achtergrond (met gruwelijk lekkere tonijntartaar en ceviche) een eerste gevoel van de stad Santiago te krijgen. En die foto's zag je hierboven ook al. Ik moet wat hé, om de tekst te onderbreken. Populair onder backpackers is de stad niet, maar onze eerste indruk is meer dan prima. Allemaal met de hand op de broekzak, op advies van Jesus natuurlijk. Bij terugkomst kijken we nog even heerlijk serie op de bank (dit voelt tijdens reizen als luxe) en wassen we de kleren nog één laatste keer op dit continent.

Niet getreurd, want ik vind op de hoek een koffietentje om de dag op te starten. Het zijn allerminst vroege vogels hoor, die Chilenen, maar in vergelijking met de Argentijnen waar de eerste gordijnen doorgaans pas rond tienen open gaan, mag ik toch wel van ‘vroeg’ spreken als ik om half negen ergens een cappuccino weet te bestellen. Na wat getikt te hebben, buig ik mezelf over het openbaar vervoer van Santiago. We zijn EINDELIJK in een stad met een metro. Ik ben fan van metro’s. Handig, efficiënt en een genot voor de portemonnee. En als ik zo’n puzzelkaart met door elkaar lopende lijnen in verschillende kleuren zie, gaat het zo nu en dan ietwat autistische brein dat ik in m’n bovenkamer huisvest, helemaal aan. Heerlijk! Hoe kom ik van ons thuisstation Irarrázabal het snelst bij Parque O’Higgins? Groen… geel… rood… ik heb het door. Hup, die metro in, want zoals het een paar uur zonder Geertje betaamt, ren ik zo snel ik kan weer een museum binnen.

Maak je lijstjes van mafklappers, dan zal je onze Pinochet hoge ogen zien gooien, want het was al meteen duidelijk dat Augusto ze niet allemaal op een rijtje heeft: het parlement werd ontbonden, politieke partijen werden verboden en vrijheden als persvrijheid, oppositie en protestrechten kon je ergens op de bodem van een afgedankte prullenbak terugvinden. En dat was nog maar het begin van de ijzeren vuist waarmee Pinochet Chili besloot te gaan regeren, want hij richtte een dictatuur op die er een sport van maakte om zowat elk bestaand mensenrecht te schenden. Pinochet bepaalde: kunst in alle vormen van poëzie tot muziek en van schilderkunst tot dans werden verboden of als je zelfs ook maar kritiek leverde wanneer de scheiding van Pinochet iets te veel naar rechts zou hangen, zouden er consequenties volgen. Wat voor consequenties? Wat gebeurde er als je werd betrapt? Dan ‘verdween’ je plotseling. Het aantal mensen dat onder het bewind van Pinochet vermoord werd, verbannen werd naar het buitenland of simpelweg plotseling 'verdween', loopt op tot in de tienduizenden. Het is bizar en in dit museum bekruipt een zelfde soort gevoel me als wat ik destijds in Phnom Penh in Cambodja voelde.

Snel naar een nieuwe wijk, dus. Gisteren was het Barrio Italia, vandaag wordt het Bellavista waar Geertje zichzelf op een pisco sour trakteert en waar ik een Chileense Austral laat brengen. Ik had je al ooit verteld over de Pisco Food War tussen Chili en Peru, toch? Nou, het spijt Geertje Chili: je Pisco is prima, maar die van Peru is toch echt wat lekkerder. Als Santiago een eigen Mallorca had gehad, dan was Bellavista dat Mallorca geweest. Ik denk dat ik je verder ook geen uitleg meer hoef te geven over wat voor wijk dat Bellavista dan is, maar dat het vooral door kroegjes vormgegeven wordt, moge duidelijk zijn. Uitbater Micheladas die immer haar pand in een groengeel jasje steekt, springt er met vijf afzonderlijke kroegen bovenuit. Het is niet alleen zuipen-ziekenhuis in de uitgaansstraat van Santiago, hoor. Nee, we scoren ook een shotglaasje voor de verzameling en lopen nog een übertoeristische markt aan de voet van stadsheuvel Cerro San Cristóbal over. Multifunctioneel wijkje dit, maar het meest genieten we van de alcohol die we op het terras nuttigen. Soms zijn we ook gewoon simpel, hé.

Er staat nog één avondactiviteit op deze buitengewoon dichtbebouwde woensdag op het programma en daarvoor stappen we op tijd de metro in. We zijn zes maanden in Latijns-Amerika geweest en beroofd zijn we nog nooit. Dat is wel opvallend eigenlijk, hé? Het oh zo gevaarlijke Zuid-Amerika, waar je in het donker naast de ogen in je hoofd ook nog een paar ogen op je rug en voor de zekerheid ook nog maar een paar op je schouders moet hebben om veilig te blijven, toch? Nou, wat ons betreft zal de oplettende toerist die weet hoe hij niet op moet vallen, zich volkomen veilig voelen in alle landen waar wij ook geweest waren. Maar taxichauffeur Jesus predikte onheil een dag eerder: LET OP JE SPULLEN HIER IN SANTIAGO, klonk zijn duistere profetie. En vandaag, op de op één na laatste volledige dag in Latijns-Amerika, word ik voor het eerst het slachtoffer van een poging tot diefstal. Onderweg van metrostation Salvador naar Quinta Normal (hé, dat metrostation kennen we nog) is de metro stervensdruk. Als sardientjes in een blik staan we buik aan rug en rug aan buik. Een klimaat waar de zakkenroller bij gedijt, nietwaar? Inderdaad, want ik waan me veilig met mijn trainingsbroek. Er zitten wat gebruikssporen aan mij zwarte tweepijper van Adidas, maar dat is alleen maar gunstiger: de ritsjes van de broekzakken zijn al wat stroever. Als ik daar m’n portemonnee en m’n telefoon in doe, kan mij niks gebeuren, toch? Dat bleek te kort door de bocht, want de boeven uit Santiago zijn gehaaid. De metro vermindert vaart terwijl het hart van de boef steeds sneller gaat, want wat doet een zakkenroller in de metro? Wachten tot de deur opengaat op een station en dan jezelf heel snel uit de voeten maken. Wanneer de metro stilstaat en ik het geluid van de deuren hoor, voel ik opeens iets bij mijn rechterheup en instinctief maak ik een beweging en voel ik een hand uit de broekzak gaan waarin mijn telefoon zit. Maar… die rits van die broekzak was toch dicht? Gelukkig is ‘zit’ de tegenwoordige tijd, want m’n telefoon zit er nog steeds in diezelfde broekzak. Maar m’n hart klopt wel in m’n keel en bij Geertje (die zei dat ze het zag gebeuren maar besloot om niet in te grijpen) ook: ik was een fractie van een seconde snel genoeg om te beseffen wat er gebeurde waardoor m'n zakken op één haar gerold zouden zijn . De dader wilde ik in de ophef in die drukke metro meteen confronteren, maar doordat de timing logischerwijs gelijkliep met het opengaan van de metrodeuren en dus het massaal verlaten van de metro, heb ik hem nooit gezien. De sluwe vos. Maar vos Niels was vandaag iets sluwer. Blijkt die waarschuwing van Jesus toch nog wel wat voeten in aarde gehad te hebben, maar gelukkig word ik niet twee dagen voor het einde van Latijns-Amerika alsnog beroofd.

Wat wel een tegenvaller is, is het museum van de volgende dag. Waar we overigens BEIDEN heengaan. Jawel, het is me gelukt om Geertje een museum in te sleuren, want het Museo Interactivo Mirador is een interactief wetenschapsmuseum en waar Geertje met de handjes aan de slag kan, is Geertjes brein een stuk alerter. Waar we zin in hadden, was een groot wetenschapsmuseum met allemaal proefjes en spellen die je kunt doen om op speelse wijze wat te leren. En dat krijgen we ook, maar toch valt het museum tegen dat we voorgeschoteld krijgen nabij het metrostation Mirador waar we uitstappen. Wat we niet weten is dat wij niet bepaald de doelgroep zijn van dit museum. Wie de doelgroep wel is? Een Google zoekopdracht naar waarom het op een ogenschijnlijk doodnormale donderdag zo druk is, vertelt ons dat we ons in de eerste week van de tweeweekse winterschoolvakantie bevinden. Het stikt hier van gezinnen en families met kinderen. We kunnen er onze kont niet keren zonder een kleuter tegen de grond te trappen en ieder experiment heeft een rij van vaak vijf kinderen waar wij vrijwel altijd de oudsten zijn. Het Museo Interactivo Mirador lijkt me fantastisch, maar dan wel met je kroost aan je zijde en NIET midden in een schoolvakantie waardoor het lijkt of er zevenentachtig kinderfeestjes tegelijkertijd aan de gang zijn.

In de avond valt er nog wel een activiteit te volbrengen. Op klokslag 19.00 trapt ons vaderland de laatste poulewedstrijd tegen Tunesië af en Flannery’s Beerhouse zal het decor vormen. Via die groepsapp met Nederlanders komen we daar natuurlijk achter. Een groepsapp waar Geertje overigens niet in zit, want Geertje heeft het voor elkaar gekregen om op de zwarte lijst te komen voor ALLE 'Dutchies' groepsapps die er in de hele wereld zijn. Ze nam het voortouw met Koningsdag voor het vormen van een groepsapp, maar dat is haar niet in dank afgenomen. Een ietwat heftige maatregel als je het ons vraagt, maar oké. Goed, terug naar dat Beerhouse. Het mag dan onze laatste dag in Zuid-Amerika zijn: dat we ons die avond bijna weer in Nederland zouden wanen, hadden we ook niet gedacht. Het terras van Flannery’s Beerhouse zit BOMVOL met Nederlanders! Het is ongelofelijk dat we, waar we in de wereld ook gaan, overal Nederlanders vinden. In Santiago zit dat wel iets anders, want een backpackersbestemming met twintigers is Santiago totaal niet. Nee, het zit hier enerzijds vol met studenten (zoals wij vroeger ook naar Paramaribo gingen), maar het gros van het oranje-dragend volk in Flannery’s Beerhouse, is kantoorpikkie die door de baas naar Santiago verbannen is. Overal vijftigjarige mannen die ons eraan herinneren dat Nederlanders in het buitenland bijzonder irritant zijn en dan vooral even doelend op de mannelijke kant van het Nederlandse mensenras. Het is een vermoeiende strijd om de toppositie van de apenrots onder al die her en der verspreide Abrahams en wie het hardst de domste leuzen kan schreeuwen, mag de top van de rots bekleden. En het is ons echt opgevallen dat dit gedrag, dat overschreeuwen en dat stoer gevonden willen door hard te roepen, echt iets is wat alleen maar in de Nederlandse – nog niet eens in de Belgische, puur de Nederlandse – en de Britse cultuur voorkomt. Een pijnlijk reflecterende spiegel laat me zien dat ik ook wel eens ongevraagd idioot dingen ga schreeuwen. Laat ik maar proberen om dat straks in Nederland wat minder te doen, want eigenlijk ben je alleen maar irritant. Gelukkig wordt Tunesië met het grootste gemak van de wereld opzijgezet. En dan is zo’n avond in het oranje, waar we ook nog Melle, de student die ons vergezelde in de Uyuni-tour, eigenlijk alleen maar leuk.